@izci@

Cep telefonlu hayat, şunun şurasında 5-10 yıl öncesine dayanıyor. İnternet telefon telgraf fax gibi diğer modern iletişim araçları ile ise epi topu tanışalı bir yüz yıldan fazla geçmedi. Ancak insanlığın iletişim ihtiyacı ,varoluşundan itibaren peşini bırakmıyor. Bu amaçla sürekli daha kolay, hızlı ve güvenli yöntemleri denemeye devam ediyorlar. Günümüzden 2000 yıl öncesinde de durum pek farklı değil.
Antik dünyada ki iletişim yöntemleri günümüzde kullanılmakta olan teknolojinin yarattığı parlak sistemler göz önüne alındığında son derece sefil durumda ancak bu sistemlerin pek çoğu 1800'lü yılların sonlarına kadar kullanılmış.Günümüzde dahi halen kullanılmaya devam eden yöntemler bulunmakta. Antik dünyada kullanıldığı düşünülen sistemlere, teknoloji bu denli gelişmeden önce insanlar karşılıklı iletişimlerini hangi yollar ile sağlamakta idi sorusundan yola çıkarak varsayımlar yoluyla ulaşılmış. Tahminler yoluyla gelinilen noktadan sonra ise devreye antik yazarlar ve arkeolojik veriler girmişler bu sayede varsayımlar yerlerini antik çağda kullanıldığı kabul görmüş iletişim sistemlerine bırakmışlar.
Bilinen en yaygın sistem ulaklar yolu ile haber gönderme. Tarihte pek çok gizli sevgili ulaklarının güvenilirliği sayesinde birbirilerinden haber alabilmişler. Pek çok savaş ulakların hızı ile kazanılmış dense yalan olmaz. Bilinen en hızlı sistem Persler'e ait. Birbirlerinden 25 km uzaklıklara istasyonlar inşa etme şeklinde gerçekleştirilmiş sistemde ulaklar bu istasyonlarda at değiştirebiliyorlar ve zaruri ihtiyaçlarını karşıladıktan sonra yollarına devam ediyorlar. Bu sayede aldıkları yol günde yaklaşık 250 ile 300 km arasında. Kral yolu, Sardes'ten Susa'ya 2600 km ve antik kaynaklara göre bir Pers ulağı bu yolu 9 günde tamamlıyor. Roma'da Augustus'un imparatorluğu zamanında ulak olarak kullanılan koşucular var ve günlük katettikleri yol 80 km civarında bu da antik yazarlar tarafından oldukça küçümsenmiş. Dönemin en yavaş haber sistemlerinden olarak kabul ediliyor. Perslere ait haber karakollarından günümüze herhangi bir arkeolojik iz kalmamış durumda. Ancak bu çokta şaşırtıcı bir durum değil zira ulakların en çok savaşlar esnasında kullanıldığı düşünülecek olursa aynı karakolların düşman imparatorluklar tarafından da görüleceğinden ötürü pek çok saldırıya uğramış olması oldukça muhtemel.
Yazılı haber iletme amaçlı, ulakların dışında kullanılmış olan yaygın yöntemlerden diğeride posta güvercinleri. İlk olarak M.Ö 2900'larda Mısırlılar tarafından kullanılan güvercin ile haber iletme sistemini 1870- 1871 yıllarında Almanlar Paris kuşatmaları esnasında yaygın olarak kullanılmışlar.
Karşılıklı iletişim, yazılı mesajlardan, önceden anlamları saptanmış belli kodları karşı tarafa iletmeye gelince işler biraz daha kolaylaşmış. Yakın geçmişte ve hatta günümüzde dahi denizcilerin aralarında kullanıyor oldukları bazı sistemler antik dünyada da sıklıkla kullanılan kurtarıcı sistemler olmuşlar. Bunların en yaygını ateş işaretleri. Hepimizin Redkit çizgi romanlarından aşina olduğumuz kızılderilerin yaygın haberleşme sistemi antik yazarlara bakılacak olursa M.Ö 1200'lerden beri yaygın olark kullanılmakta. İlk olarak karşımıza Homeros'un unutulmaz destanı İlyada'da karşımıza çıkıyor. Daha ziyade beklenen olayların gerçekleştiğini haber vermek amaçlı kullanılan ateş işaretleri antik dönemde uzun mesafeler arasında kullanılan tek işaret sistemi. Aeskhylos'un Agamemnon adlı tiyatrosunda karşılaştığımız Troia'nın düşüşünü haber vermek için kurulmuş zincir bilinen en uzun ateş işaret zinciri olarak kabul ediliyor. Yaklaşık olarak 600 km uzunluğundaki bu zincir bugünkü adıyla Kaz dağı İda dağından, Atina'nın oldukça batısında kalan Argos'a kadar uzanmaktadır. Oyuna göre arada 8 istasyon kurulmuştur ve aradaki en uzun mesafe 173 kmlik deniz mesafedir. Bu zincirden bir tiyatro oyununda bahsediliyor oluşu ve başka bir antik kaynakta kendisi ile ilgili herhangi bir bilgiye rastlanılmıyor oluşu gerçekliği hakkında şüpheler uayndırıyor olsada istasyonlar gözönüne alındığında zincirin kurulmuş olma ihtimali günümüz arkeologları tarafından kabul gören fikirler arasında. Ateş işaretleri ile ilgili arkeolojik verilerede rastlamak kuşkusuz olanaksız. Ancak Roma'daki Trajan sütünunda olası bir ateş işareti verileceği düşünülen bir betim yeralmaktadır. 1890 yılında Amerika Birleşik Devletlerinde en uzun işaret zincirinin ne kadar mesafe arasında olabileceğini denemek amaçlı 305 kmlik bir ateş işaret zinciri kurulmuştur.
Önceden anlamları saptanmış kodları gönderme de kullanılan diğer yöntem olan semaphorlar ve heliographlar daha kısa mesafelerde, yoğun olarak savaş meydanlarında ve özellikle deniz savaşlarında kullanılan yöntemlerdir. Semaphorlar çeşitli bayrakları farklı yönlerde sallayarak işaret gönderme sistemi olarak rüzgarın yönünü gösterme amaçlı günümüzde de zaman zaman kullanılmaktalar. Diğer yöntem olan Heliograph sistemi, yani kalkanlar ve aynalar yardımı ile ışığın yansıtılması işlemini, denizcilerin fenerleri ile birbirlerine mesaj göndermelerine benzetebiliriz.
Antik dünyada kullanılıp kullanılmadığı hakkında kesin bilgilere sahip olmadığımız, diğer yöntemlerin aksine ancak bir kaç antik yazarın bu sistemlerden bahsettiği ve bilgi verdikleri, diğer sistemlere oranla daha karmaşık yapıya sahip iki iletişim yöntemi daha bulunmakta antik çağ haberleşme teknikleri arasında.
Eşzamanlı su saatleri ve meşale kombinasyonları. Eş zamanlı su saatleri aynı boyutta iki büyük amphoranın aynı derinlik noktalarından işaretlenerek her noktanın bir harf yada sembol ile isimlendirilmesi esasına dayanmakta. Her iki amphorada su ile dolu durumda ve diplerinde birer delik ve tıpa bulunmakta. Haberleşme, karşılıklı iki merkezden haber vermek isteyen taraf elindeki meşaleyi kaldırdığı sırada tıpaların açılması ile başlıyor ve meşale tekrar kaldırıldığında tıpa tekrardan kapatılıyor. Amphoranın içinde kalan su miktarı hangi işarete denk geliyor ise karşı tarafa iletilmek istenen mesaj bildirilmiş oluyor. Bu mesajlar genelde "askere ihtiyaç var" "saldırı" "yardım" gibi .. Diğer yöntem meşale kombinasyonunda ise Yunan alfabesi beşer harften oluşan sıralara bölünüyor. Her sırada yukarıdan aşağıya beş ve sağdan sola beş harf bulunan ,-ancak alfabenin 24 harften oluşmasından ötürü son sırada dört harf yeralıyor- çizelgeler hazırlanıyor. Birbirlerine haber iletmek isteyen karşılılılı iki merkez arasında bu çizelgeler ve sağda beş solda beş olmak üzere meşaleler yeralmakta. Haber vermek isteyen taraf ilk kaldırdığı meşale ile hangi harf dizinini, ikinci kaldırdığı meşale ilede o dizinin kaçıncı harfini işaret ettiğini bildirmiş oluyor. Bu sistemle karşı tarafa ulaştırılmak istenen mesaj harf harf kodlanarak ulaştırılıyor. Yukarıda bahsetmiş olduğum her iki sistemde diğer yöntemlere oranla daha karmaşık ve her ikiside kendi içinde farklı problemler taşımakta. İlk sistemde bir matkap ile dahi eşit derecede delik açmak zor iken antik çağda birbirine tıpatıp eşit iki deliğin nasıl açılmış olduğu bir soru işareti. Ancak BBC tarafından hazırlananbir belgeselde bu sistem denenilmiş ve bu sayede 24 farklı mesaj gönderilmesi başarılmış. Aynı şekilde meşale kombinasyonu sistemi de denenilmiş ve ingilizce yardım anlamına gelen "help" kelimesini kodlayarak göndermek iki dakika sürmüş. Antik kaynakların bildirdiğine göre her iki sistemde ancak acil durumlar söz konusu olduğunda kullanılan sistemler ancak her ikisi içinde kesin olarak kullanıldıklarına dair kanıt yok. Bazı yeni kaynaklar her iki siteminde kullanılması düşünülerek tasarlanılmış ancak hiç bir şekilde kullanılmamış olabileceğini yalnızca dönemin teknolojik ve düşünsel yapısı bakımından fikir veriyor oluşları sebebiyle dikkate değer olduğunu yolunda yorumda bulunmaktalar.
Sonuç olarak öyle yada böyle insan denilen canlı karşılıklı iletişimini sağlamak ihtiyacını her dönemde hissetmiş ve bu uğurda birbirinden farklı yöntemler kullanmış ve tasarlamış.
Zira iletişim hayattır.


alıntıdır.